ตอบคำถามท้ายบท PH1301 บทที่ 2 ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา
1. ภูมิหลังของชมพูทวีปและสังคมที่เอื้อต่อการเกิดพระพุทธศาสนา
ชมพูทวีปเป็นดินแดนทางใต้ของเทือกเขาหิมาลัย มีทรัพยากรอุดมสมบูรณ์และเป็นแหล่งอารยธรรมสำคัญ แบ่งเป็นมัชฌิมชนบทและปัจจันตชนบท มีแคว้นต่าง ๆ ซึ่งปกครองทั้งแบบกษัตริย์และสามัคคีธรรม สังคมได้รับอิทธิพลจากศาสนาพราหมณ์ มีระบบวรรณะและความเชื่อในการประกอบพิธีกรรม
ขณะเดียวกัน มีนักบวชหลายสำนักแสวงหาความจริงและหนทางหลุดพ้นจากความทุกข์ บริบทนี้เอื้อต่อพระพุทธศาสนา ซึ่งเสนอการพัฒนาตนด้วยปัญญาและความประพฤติแทนการยึดชาติกำเนิด
2. ความหมายและอิทธิพลของเทวทูต 4
เทวทูต 4 หรือบุพนิมิต ได้แก่ คนแก่ คนเจ็บ คนตาย และสมณะผู้มีอาการสงบ คนแก่ คนเจ็บ และคนตาย ทำให้เจ้าชายสิทธัตถะทรงตระหนักถึงความไม่เที่ยงและความทุกข์ของชีวิต ทรงเห็นว่าแม้จะมีราชสมบัติและความสุขเพียงใด ก็ไม่อาจหลีกพ้นสภาพเหล่านี้ได้ ส่วนสมณะเป็นภาพของผู้แสวงหาความสงบและหนทางหลุดพ้นจากความทุกข์ จึงเกิดแรงบันดาลใจให้ทรงสละชีวิตในพระราชวัง เสด็จออกผนวชเพื่อแสวงหาทางพ้นทุกข์
3. การบำเพ็ญทุกรกิริยาและการเลือกทางสายกลาง
พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญทุกรกิริยาด้วยการทรมานพระวรกาย เพราะทรงมุ่งค้นหาหนทางตรัสรู้
ทรงทดลองข่มจิต กัดฟัน ดันลิ้นกับเพดาน กลั้นลมหายใจ และลดอาหารจนพระวรกายซูบผอม
แม้ทรงพยายามอย่างยิ่ง แต่กลับได้รับความทุกข์ทางกายและยังไม่สามารถดับกิเลสได้ จึงทรงละแนวทางนี้ กลับมาเสวยอาหาร และบำเพ็ญเพียรด้วยสมาธิและปัญญา ทรงดำเนินตามมัชฌิมาปฏิปทา ซึ่งเว้นทั้งการหมกมุ่นในกามสุขและการทรมานตน จนนำไปสู่การตรัสรู้
4. เหตุการณ์หลังตรัสรู้ในช่วง 7 สัปดาห์แรกและความหมายทางศาสนา
สัปดาห์ที่ 1 ประทับใต้ต้นโพธิ์พิจารณาปฏิจจสมุปบาท และสัปดาห์ที่ 2 ทอดพระเนตรต้นโพธิ์ ณ อนิมิสเจดีย์ สัปดาห์ที่ 3 เสด็จจงกรม ณ รัตนจงกรมเจดีย์ และสัปดาห์ที่ 4 ทรงพิจารณาพระอภิธรรม ณ รัตนฆรเจดีย์ สัปดาห์ที่ 5 ประทับใต้อชปาลนิโครธ ทรงไม่หวั่นไหวต่อธิดามาร และตรัสตอบปัญหาของพราหมณ์ สัปดาห์ที่ 6 ประทับใต้มุจลินท์ มีนาคราชป้องกันฝน และสัปดาห์ที่ 7 ประทับใต้ราชายตนะ รับอาหารจากตปุสสะและภัลลิกะ สถานที่เหล่านี้สื่อถึงความหลุดพ้น พระปัญญา ความกตัญญู และการเกิดอุบาสกคู่แรก จึงเป็นอนุสรณ์สำคัญทางศาสนา
5. ความสำคัญของธัมมจักกัปปวัตตนสูตรต่อการเริ่มต้นพระพุทธศาสนาและสังฆะ
ธัมมจักกัปปวัตตนสูตรเป็นปฐมเทศนาที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่ปัญจวัคคีย์ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ทรงประกาศทางสายกลาง อริยมรรคมีองค์ 8 และอริยสัจ 4 ซึ่งเป็นหลักสำคัญในการดับทุกข์
พระโกณฑัญญะได้ดวงตาเห็นธรรม แสดงว่ามนุษย์สามารถเข้าใจและบรรลุธรรมตามพระองค์ได้
เมื่อพระโกณฑัญญะได้รับอุปสมบท จึงเกิดพระสงฆ์รูปแรกและทำให้พระรัตนตรัยครบสามประการ
เหตุการณ์นี้เป็นจุดเริ่มต้นของการประกาศพระพุทธศาสนาและการก่อตั้งชุมชนสงฆ์เพื่อสืบทอดพระธรรม
6. แรงบันดาลใจและผลของการส่งพระสาวกออกประกาศพระพุทธศาสนา
พระพุทธเจ้าทรงส่งพระอรหันต์สาวก 60 รูปออกเผยแผ่ธรรม ด้วยพระมหากรุณาต่อสรรพสัตว์
ทรงมุ่งให้เกิดประโยชน์และความสุขแก่ชนจำนวนมาก ทั้งมนุษย์และเทวดา ทรงให้สาวกแยกกันเดินทาง ไม่ไปทางเดียวกันสองรูป เพื่อให้พระธรรมเข้าถึงผู้คนอย่างทั่วถึง ผลคือมีผู้เลื่อมใสและขอบวชเพิ่มขึ้น พระพุทธศาสนาจึงขยายจากกลุ่มเล็กไปสู่ชุมชนต่าง ๆ ต่อมาทรงอนุญาตให้สาวกบวชกุลบุตรด้วยไตรสรณคมน์ ช่วยให้การรับสมาชิกและการเผยแผ่สะดวกยิ่งขึ้น
7. บทบาทของพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะในฐานะพระอัครสาวก
พระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะเป็นพระอัครสาวก ผู้ช่วยพระพุทธเจ้าในการเผยแผ่ธรรมและดูแลหมู่สงฆ์ พระสารีบุตรเป็นอัครสาวกเบื้องขวา ได้รับยกย่องว่าเป็นผู้เลิศด้านปัญญา สามารถเข้าใจธรรมอย่างลึกซึ้ง ท่านบรรลุพระอรหัตผลจากการพิจารณาธรรม ขณะฟังพระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมแก่ทีฆนขปริพาชก พระโมคคัลลานะเป็นอัครสาวกเบื้องซ้าย ผู้เลิศด้านฤทธิ์ ซึ่งสัมพันธ์กับความเชี่ยวชาญในการเจริญสมาธิ ทั้งสองเป็นแบบอย่างของความเพียรและการฝึกตน โดยใช้ความสามารถเกื้อกูลผู้อื่นและสืบทอดพระศาสนา
จบ ตอบคำถามท้ายบท PH1301 บทที่ 2
